Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, ел есептік қажеттілікке жақын – 2,5 млн тонна деңгейіне шықты. Негізгі қуаттар Павлодар, Жамбыл, Қарағанды, Түркістан және Алматы облыстарында шоғырланған.
Шығыннан молшылыққа
Бұрын жыл сайын өнімнің 40 %-ға дейіні – шамамен 3,5 млн тоннасы шіріп кететін. 8 млн тоннадан астам көкөніс пен картоп өндіргенде ескі қоймалар небәрі 1,7 млн тоннаны ғана сыйдыратын. Бұл бағаның күрт өсуіне және фермерлердің шығынға ұшырауына әкелетін.
Инвентаризациядан кейін Үкімет Құрылыс және жаңғырту жөніндегі кешенді жоспарды іске қосты. 2025 жылы жоспарланған 236,3 мың тоннаның орнына 286,7 мың тонна жаңа қуат пайдалануға берілді.
Инвесторларды қолдау
2030 жылға дейінгі жеке жоспар әзірленбейді. Бұл ретте субсидиялар сақталады: 1000 тоннадан басталатын нысандар құрылысы шығындарының 40–50 %-ы өтеледі. Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар арқылы 10 жылға дейін жылдық 2,5 %-бен несие алуға болады.
Салалық сарапшылардың пікірлері
Қазақстан картопшылар және көкөнісшілер одағының төрағасы Байжан Уалхановтың айтуынша, қазіргі қоймалардың бір бөлігі жаңа өнімді сатуға емес, қайта өңдеуге бағытталған. Оның сөзінше, климаттық жағдайлар мен салқындату шығындарының жоғары болуына байланысты жазда импорттан толық бас тарту мүмкін емес.
Қарағанды облысынан агрокәсіпкер Александр Матвиенко 2021 жылдан бастап Ақмола, Павлодар және Қарағанды облыстарында белсенді түрде қойма салынып жатқанын хабарлады. Заманауи нысандар өнімді жинап алған соң емес, қыста сату арқылы табыстылықты 30–40 %-ға арттыруға мүмкіндік береді.
Бағаларға әсері
Сауда және интеграция министрлігінің пікірінше, жаңа қоймалар шығынды азайтып, маусымдық ауытқуларды тегістейді, бірақ оларды толық жоймайды. Баға динамикасына өнім көлемі, ауа райы, импорт, логистика және әлемдік конъюнктура әсер етеді.
Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, 2026 жылдың басынан әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының баға индексі 101,9 %-ды құрады. Өсу қарқыны төрт еседен астам төмендеп, 1,9 %-ға дейін қысқарды (2025 жылғы сәйкес кезеңдегі 7,6 %-бен салыстырғанда).