New Lines Institute for Strategy and Policy институтынан Дания Арайссидің бағалауынша, аймақтағы суаруға пайдаланылатын судың 40%-ға дейіні тозған инфрақұрылым мен ескірген технологиялар салдарынан жоғалады.
Сарапшы Орталық Азия елдері басшылары үшін су мәселелері басты міндеттердің біріне айналып отырғанын және бұл әлеуметтік тұрақтылық пен экономикалық өсуге тікелей әсер ететінін атап өтті. Ол АҚШ-тың аймаққа деген қызығушылығының артуын өткен жылдың қарашасында Вашингтонда өткен C5+1 саммитімен байланыстырды және американдық инвестициялардың өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығына салынуы мүмкіндігіне нұсқады.
Қолданыстағы құрылымдардың шектеулері
Дания Арайсси мен Second Floor Strategies компаниясынан Уайлдер Алехандро Санчес Халықаралық Аралды құтқару қоры мен Мемлекетаралық су шаруашылығы үйлестіру комиссиясының өкілеттіктері шектеулі деп санайды. Олардың пікірінше, бұл ұйымдарда қабылданған шешімдердің орындалуын қамтамасыз ететін тетіктер жоқ.
Санчес су ресурстарын басқаруды аймақтық геосаясаттан бөлек қарауға болмайтынын айтты. Ол Ауғанстандағы Қош-Тепа суару каналының салынуын белгісіздік факторы ретінде атап өтті және трансшекаралық өзендердің суын пайдаланудағы Қытайдың рөліне назар аударды.
Мүмкін шаралар
Сарапшылар Қырғызстанның Халықаралық Аралды құтқару қорына толық қатысуына оралуын оң сигнал деп бағалады. Дания Арайсси нақты шешімдерді орындау құралдары мен дауыстардың үштен екісінің көпшілігімен дауыс беру рәсімі бар бірыңғай Орталық Азия су ресурстары жөніндегі комиссия құру идеясын қарастыруды ұсынды.
Санчес бұл идеяға сақтықпен қарап, қызметтері қабаттасатын алаңдардың қазірдің өзінде көп екеніне нұсқады. Екі маман да халықаралық тәжірибе мысалдарын келтірді: АҚШ-тағы Теннесси алқабы басқармасы, Дунай өзенін қорғау жөніндегі халықаралық комиссия, Молдова мен Украина арасындағы Днестр алабының бірлескен басқарылуы, сондай-ақ Титикака көлі мен Сенегал өзені бойынша жұмыс.
Дания Арайсси халықаралық қаржы институттарының қолдауымен тамшылатып суару бағдарламаларын және каналдарды жаңғыртуды кеңейту қажеттігін де атап өтті.