Қазақстанның Сайрам-Өгем ұлттық паркі.
Қазақстанның Сайрам-Өгем ұлттық паркі — Қазақстанның Оңтүстік Қазақстан облысының Қазығұрт, Төлеби және Түлкібас аудандарында, Батыс Тянь-Шаньның солтүстік бөлігінде орналасқан; парк аумағы Талас Алатауының сілемдерін, сондай-ақ Өгем, Қаржантау және Боралдайтау массивтерін қамтиды. Парктің жалпы ауданы 149 053 га. Сайрам-Өгем ұлттық паркі 2006 жылы ашылды. Парк аумағында Өгем, Сайрамсу, Қасқасу, Бөргілік, Бадам, Машат және Көкбұлақ өзендері ағады. Парк аумағы үш аймаққа бөлінген — қорық режимі, туристік және рекреациялық қызмет, шектеулі шаруашылық қызмет аймағы. Парк зерттеу тұрғысынан өте қызық, мұнда әртүрлі тарихи дәуірлердің ғибадат құрылыстарын, петроглифтерін, көне қоныстары мен жерлеу орындарын кездестіруге болады.
Парк аумағында 7 табиғи аймақ бар, парктің флорасы мен фаунасы алуан түрлі. Парктің ландшафты да өзіндік ерекшелігімен дараланады, себебі бедер, өзендер, сарқырамалар мен тау көлдері көркем, қайталанбас ландшафт көріністерін жасайды. Парк флорасы бірегей, тек қызыл кітаптағылардың өзі мұнда өсімдіктің шамамен 240 түрін құрайды. Ұлттық парк аумағында аршаның үш түрінен — заравшан, жарты шар тәрізді және түркістан аршасынан тұратын сирек арша тоғайлары өседі. Түркістан аршасы — нағыз ұзақ өмір сүруші, мұнда жасы мың жылға жететін ағаштар бар. Парк аумағында өте сирек өсімдік түрлері де өседі — соғды шаған, жабайы жүзім, Янчевский қарақаты, Альберт құртқашашы — тек бірнеше данамен ұсынылған. Мұнда мәдени өсімдіктердің жабайы туыстарының түрлерін — алма, алмұрт, өрік, жүзім, грек жаңғағы, пияз бен қызғалдақты кездестіруге болады. Фауна өкілдерінен мұнда аю, қасқыр, қабан, тауешкі, елік, борсық пен кірпі кездеседі. Сымбатты қаратау арқарлары көктемде Боралдай жотасының оңтүстік учаскелеріне қонаққа келеді. Парктің ең сақ тұрғындарын — қар барысы мен түркістан сілеусінін өте сирек көруге болады.