Сапар Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен басталды. Кешеннің құрылысы 1389 жылы Әмір Темірдің бұйрығымен басталып, 1405 жылы оның қайтыс болуынан кейін аяқталмай қалған. 2003 жылы нысан ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілген. Ғимараттың ені 46,5 метр, ұзындығы 65 метр, биіктігі 41 метр, ішінде 35 бөлме бар.
Кесене жағдайы
2023 жылдың шілдесінде орталық залдың күмбезі ағып, нысан уақытша жабылған. Мамандар жақын арада келушілерді қабылдауды қайта бастауды жоспарлап отыр. Өткен жылы кесенеге 710 мың адам, оның ішінде 30 мың шетелдік келген. 2015 жылдан бастап кіру ақылы: қазақстандықтарға 1000 теңге, шетелдіктерге 2000 теңге.
Ескерткіш үшін басты қауіп – ылғалдылық. ЮНЕСКО талаптарына сәйкес мониторинг үш-төрт жылда бір рет жүргізіледі. 2020 жылы айналадағы жасыл желектердің бір бөлігі қысқартылған, топырақ ылғалдылығы біртіндеп қалыпқа келуде.
«Керуен Сарай» кешені
2021 жылы жыл бойы жұмыс істейтін «Керуен Сарай» туристік орталығы ашылды. Өткен жылы оған шамамен үш миллион адам келген. Аумақта екі қонақ үй, 20-дан астам аттракцион, VR-аймақтар және 1500 орындық концерт залы жұмыс істейді. Жазда жасанды канал бойынша қайықпен серуендеу ұйымдастырылады. Сондай-ақ «Алтын Самұрық» ұшатын театры жұмыс істейді.
Арыстан баба кесенесі
Өткен жылы Арыстан баба кесенесіне шамамен 200 мың адам келген, ал ағымдағы жылдың алғашқы төрт айында – 100 мың адам. Нысан XII ғасырда өмір сүрген Қожа Ахмет Ясауидің рухани ұстазының қабірінің үстіне салынған. Алғашқы құрылыс XIV–XV ғасырларға жатады.
Отырар қалашығы
Отырар қалашығы Түркістаннан 57 шақырым жерде орналасқан. Мамандар оның туристік әлеуеті толық ашылмаған деп санайды. Нысанда келушілерді ауыз сумен қамтамасыз ету үшін қосымша сорғы орнату жоспарлануда. Қоқыс жинау мәселесі байқалады.
Сарыағаш шипажайлары
Көктерек ауылдық округінде 66 шипажай жұмыс істейді. «Сарыағаш» емдеу-сауықтыру кешенінде жыл сайын шамамен 180 мың адам емделеді. Жергілікті минералды судың бір литрінде шамамен 400 миллиграмм гидрокарбонат, сондай-ақ кальций, мырыш, молибден және ванадий бар. 2023 жылы төртінші корпус жөнделген, биыл алтыншы корпус жөнделуде.
Сайрам-Өгем паркі
Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі 2006 жылы құрылған және шамамен 150 мың гектар аумақты алып жатыр. Мұнда 1635 өсімдік түрі өседі, 59 сүтқоректі және 280 құс түрі мекендейді. Парк аумағында келушілер қалдырған қоқыс мәселесі байқалады.
Статистика және жоспарлар
Облысқа жыл сайын миллионнан астам турист келеді – бұл өткен жылмен салыстырғанда 14%-ға көп. 46 ресми тіркелген гид жұмыс істейді. Арыстан баба кесенесі мен Отырарға 62 шақырым жол салу жоспарлануда.
Сарапшылардың бағасы
Сарапшылар сакральды нысандардағы навигацияны жақсарту, туристердің экологиялық мәдениетін арттыру және инвестициялық жобалар санын көбейту қажеттігін атап өтті. Бағалау қорытындысы бойынша Түркістанның туристік әлеуеті 26 балл алды.