Қазақстанның ормандары

Жалпы алғанда орман Қазақстан үшін сирек кездеседі, өйткені мұнда негізінен дала мен жазықтар басым. Сондықтан Қазақстанда орманды ерекше бағалайды. Қазақстан аумағында үлкен ормандар небәрі 2-еу — бұл Тянь-Шань орманы мен Алтай орманы.

Тянь-Шань орманы.

Қазақстандағы орман негізінен республиканың солтүстік-шығысы мен оңтүстік-шығысында, Алтай мен Тянь-Шань тауларында орналасқан. Қазақстанды орманы аз мемлекет деп атауға болады, өйткені орманмен жабылған аумақ ел аумағының небәрі 4,6%-ын құрайды. Бірақ Қазақстандағы орман сізді тек Қазақстан ормандарының аумағында ғана өсетін және басқа еш жерде кездеспейтін ағаштар мен бұталардың болуымен таңқалдыруы мүмкін, мысалы: жүзгін — ол өз кезегінде 28 түрге ие, таспа да 35 түрмен ұсынылған, қырғыз қайыңы, Линчевский алмасы, каспий маңы, жоңғар, жалғансібірлік долана, терек, Вавилов алмұрты, Шренк және түркістан раушаны, аппақ тал т.б. Солтүстік Тянь-Шаньға қылқан жапырақты ормандар тән, онда атақты тянь-шань шыршасы өседі, орманда сіз марал, қаршыға жапалақ, самырсынторғай, құр, үш саусақты тоқылдақ және фаунаның көптеген басқа өкілдерін кездестіре аласыз. Батыс Тянь-Шань солтүстіктен ландшафтымен ерекшеленеді, сәйкесінше шыршалықтың орнына мұнда негізінен арша ормандары өседі, ал беткейлердің көп бөлігі ормансыз және гималай типті шалғындармен жабылған. Ойпатта, елді мекендер аймағында бақтар өседі. Жоғарырақ беткейлер жапырақты ормандармен және жабайы алма мен өрік тоғайларымен жабылған, тек 1 300 - 1 500 м биіктікте шыршалар пайда болады. Бірақ шыршалар негізінен солтүстік беткейлерде өседі. Батыс Тянь-Шань фаунасының жарқын өкілдері мынадай жануар түрлері: жайра, көк құс және гималай қызыл мойынды шымшығы, ақ мойынды бұлбұл, қызыл қанатты сасық шымшық және басқа да көптеген түрлер. Тұтастай алғанда, Тянь-Шань ормандарында сіз ірі жануарлардан жабайы қабан, елік, барыс, тянь-шань қоңыр аюы, орта азиялық сілеусін т.б. көре аласыз.

Алтай орманы. Алтай орманы Уба мен Бұқтырма өзендерінің арасында орналасқан. «Алтай» орыс тіліне аударғанда Алтын таулар дегенді білдіреді. Өйткені оның қойнауында вольфрам, мырыш, мыс т.б. зор қоры жатыр. Таулар теңіз деңгейінен 600-2500 метр биіктікте орманмен жабылған. Орманда биіктікке байланысты бірнеше түрлі ағаш өседі. Мысалы, қылқан жапырақты ағаштар тау беткейлерінің жоғарғы және орта бөліктерінде өседі, ал қайың мен көктерек төменіректе өседі. Ең көп тараған тұқым — бұл 700 — 1800 метр биіктікте орналасатын сібір самырсыны. Сондай-ақ Нарын жотасының шығыс бөлігінің беткейлерінде шырша-самырсын ормандары бар. Бұл ормандар Шығыс Қазақстан облысында орналасқан. Риддер — Алтай тауларының аумағындағы қалалардың бірі.