Отырар

Ежелгі Отырар қаласы
Сырдария аңғарында, Арыс пен Сырдария өзендерінің тоғысында даңқы ғасырлардан асып түскен қаланың қираған орны жатыр. Қала қирандылары Қазақстанның оңтүстігінде, Талапты ауылының маңында, қазіргі Түркістан қаласынан алыс емес жерде орналасқан. Бір кездері Отырар қаласы Орта Азия тарихында маңызды орын алды. Тарихи құжаттарға сәйкес, ол Хорезмшахтар империясының құрамына кірді және осы елдің ең солтүстік қаласы болды. Қаланың әскери-стратегиялық маңызы ғана болған жоқ, ол сондай-ақ ірі сауда орталығы еді. Отырар көптеген жолдардың тоғысында орналасты, бұл оның жағдайын тиімді ғана емес, қауіпті де ететін. Қала Отырар оазисінде орналасты, ал қалалық типтегі мекен ретінде Отырар біздің заманымызға дейінгі соңғы ғасырларда пайда болды. Бұл сарайлар, керуен-сарайлар және қалалық кварталдар болған ірі экономикалық әрі мәдени орталық еді. Қаланың көшелері, кварталдары, алаңдары айтарлықтай айқын жоспарлануға ие болды, орды арқылы көтермелі көпір болды, қалада қолөнер кварталдары, су құбыры, кәріз болды, бұл ерте орта ғасырлардағы дамыған қала өмірін көрсетеді. Отырарда Шығыстың ең әйгілі және көрнекті философтарының бірі — Әбу Насыр әл-Фараби дүниеге келіп, өсті. Отырар қаласымен шығыс қолбасшысы Тамерланның есімі байланысты. Дәл оның бұйрығымен Отырардан алыс емес жерде Арыстан-баб кесенесі салынды. Орта ғасырларда Шығыстан Батысқа қарай жол жүрген саяхатшылар Отырар қаласына міндетті түрде соғып, оны Ұлы Жібек жолындағы салтанатты қала ретінде сипаттады. Отырар қаласы екі мың жылға жуық өмір сүрді, бірақ кейіннен құрғақшылыққа байланысты адамдар оны тастап кетті, қала біртіндеп қаңырап бос қалып, қирай бастады. Отырарда археологиялық қазба жұмыстары 1969 жылы басталып, осы күнге дейін жалғасуда.