Тараз

Ежелгі Тараз қаласы. Қазақстанның ең көне қалаларының бірі — қазіргі Тараз қаласының құрылыстарының астында жасырынып жатқан Тараз қаласы. Қала 2002 жылы өзінің екі мың жылдық мерейтойын атап өтті. Қала туралы алғашқы дерек 568 жылға жатады, Толос деген атаумен. Қала Ұлы Жібек жолының солтүстік тармақтарының бірінде орналасты, ежелден Тараз «көпестер қаласы» ретінде белгілі болды. Орта ғасырлық Тараз бау-бақшасы көп әрі шулы базарлары мол көп адамды қала еді, онда парсы, соғды, түркі, қытай және славян тілдерін естуге болатын. Қаланың дамуында оның Ұлы Жібек жолында орналасуы үлкен рөл атқарды, ол Қытайдан Орта Азия арқылы Жерорта теңізінің шығыс жағалауындағы порттарға өтіп, Батыс елдерінде аяқталатын. Тараз өзінің дамуының шыңына X–XII ғасырларда жетті, сол кезде ол Қарахандар мемлекетінің астанасы ретінде де белгілі болды. Қазба жұмыстары кезінде табылған саздан жасалған құбырлардан тұратын су құбыры желісі, сәулет құрылыстарының қалдықтары, тротуарлар мен тас төселген көшелер, шебер ұсталардың көптеген бұйымдары оның бұрынғы ұлылығына куә. Тарих куәландырғандай, қала XIII–XIV ғғ. қирауға ұшырады, сол кезде Жетісу билік үшін күресте моңғол хандарының қатты қақтығыстарының орнына айналды. XV ғ. аяғына қарай Тараз құлдырауға түседі. Ежелгі Тараздың қала орны түгелдей дерлік сақталмаған. XVIII ғасырдың аяғында оның қирандыларының маңында өмір қайта пайда болды — бекініс салынды, қала тез дами бастады. Бүгінгі күнге дейін орта ғасырлардың тарихи ескерткіштерінен Қараханның кесенесі (X–XI ғғ.) сақталған, ал қазіргі Тараздан алыс емес жерде — Бабажа-хатун (X–XI ғғ.) және Айша-бибі (XI–XII ғғ.) кесенелері орналасқан. Өмір сүру тарихында Тараз қаласы көп рет атауын өзгертті. Мәселен, 19 ғасырдың басында ежелгі Тараз Әулие-Ата атауын алды, 1936 жылы оны Мирзоян деп өзгертті; 1938 жылы — Жамбыл, ал 1997 жылдың 8 қаңтарында қалаға ресми түрде оның тарихи атауы — Тараз берілді. Бүгінде Тараз — қазіргі заманғы әдемі қала, Жамбыл облысының әкімшілік орталығы. Қала дамып келеді, қала аумағында және оған іргелес аумақтарда демалыс аймақтары, көптеген кафе мен мейрамханалар орналасқан. Қалада бизнес-орталықтар, сауда кешендері, биік ғимараттар мен ықшамаудандар салынуда, қонақүйлердің бірінің төбесінде туристер арнайы өз нөмірінен экскурсияға шыға алатындай вертолет алаңы салынбақ.